Ayak Bileği Kırığı: Nasıl Oluşur? Tedavisi? Ameliyatı?

Ayak bileği kırığı ayak bileğini oluşturan kemiklerde meydana gelen kırıklar hakkında kapsamlı bilgiler sunan bir rehberdir. Bu yazıda ayak bileği kırığının nedenleri, tanı yöntemleri, ameliyat ve alçı tedavileri ile iyileşme süreci hakkında güncel bilgiler yer almaktadır.

Ayak Bileği Kırığı Nedir?

Ayak bileği kırığı, ayak bileğini oluşturan kemiklerden bir veya birkaçının kırılmasını ifade eder. Ayak bileği kırığı denildiğinde fibula, tibia ve talus kemiklerinin kırıkları anlaşılır.

Tibia ve fibula kemikleri uzun kemiklerdir. Ayak bileği kırığı, bu kemiklerin alt uç kısımlarının kırılması sonucu oluşur.

Ayak Bileği Kırığı Nasıl Oluşur?

Ayak bileği kırığı genellikle akut travmalar sonucu oluşur. Travma ne kadar şiddetli ise kırılan kemik sayısı ve parçalı kırık sayısı da o oranda fazla olacaktır. Ayak bileği kırığı; yolda yürürken ayak bileğinin burkulması, trafik kazaları veya yüksekten düşmeler sonucu oluşabilir.

Nadiren ayak bileğinde akut travma olmaksızın da kırık gelişebilir. Bu özel kırık türüne stres kırığı denir.

Ayak Bileği Kırığı Tanısı Nasıl Konur?

Ayak bileği kırığı tanısı genellikle hikâye, muayene ve görüntüleme tetkikleri ile konur. Hikâyede akut travma, kaza, yüksekten düşme veya trafik kazası gibi nedenler bulunur. Muayenede ayak bileği şiş ve ağrılıdır. Morarma ilk etapta hemen ortaya çıkmayabilir. Morluk birkaç gün içinde gelişebilir.

Ayak bileği kırığı olan kişi genellikle kırık olan taraf üzerine basamaz. Ancak “Kırık olsa duramazsın” gibi klişe sözler her zaman doğru değildir. Ağrı eşiği yüksek olan kişiler veya ağrı duyusu azalmış hastalar (şeker hastaları, nörolojik hastalığı olanlar vb.) ayak bileği kırığı olsa da yürüyebilirler.

Muayene sonrasında kırıktan şüphelenildiğinde röntgen çoğu zaman kesin tanı için yeterlidir. Ancak bazı ayak bileği kırığı tipleri röntgende gözden kaçabilir. Bu durumda BT (Bilgisayarlı Tomografi) istenebilir. Ayak bileği kırığı tanısında MR görüntüleme çok nadir kullanılır.

Ayak Bileği Kırığı Tedavisi Nedir?

Ayak bileği kırığı tedavisi, kırığın tipine ve ayak bileğinin cilt durumuna göre planlanır. Ayak bileği kırığı olan kişilerde basit bir bileklik ile tedaviden çok seanslı ameliyatlara kadar uzanan geniş bir tedavi yelpazesi bulunmaktadır.

Yer değiştirmemiş ve sadece lateral malleolü içeren ayak bileği kırıklarında 4-6 haftalık alçı tedavisi yeterli olabilir. Ayak bileği kırığı olan kişilerin bir kısmı alçı ile tedavi edilirken, önemli bir kısmının tedavisi cerrahi yöntemlerle yapılır.

Ayak Bileği Kırığı Ameliyatı Nasıldır?

Ayak bileği kırığı ameliyatı genellikle tek seansta yapılır. Ameliyat sırasında kırılan kemik parçaları plak, vida veya teller ile sabitlenir. Ameliyattan sonra ayak bileği için yarım alçı uygulanabilir. Eğer yarım alçı uygulanırsa genellikle en fazla 4 hafta kullanılır.

Yüksek enerjili travmalar sonucu oluşan, ciddi cilt hasarı ve şişlik bulunan ayak bileği kırıklarında önce dışarıdan uygulanan geçici sabitleyiciler (eksternal fiksatör) ile ayak bileği cildinin nihai ameliyata uygun hâle gelmesi beklenebilir.

İkinci seansta plak ve vidalar kullanılarak kırıklar sabitlenir. Cilt uygun hâle gelmeden yapılan ayak bileği kırığı ameliyatlarından sonra ciddi komplikasyonlar gelişebilir.

Ayak Bileği Kırığı Ameliyatı Sonrası Süreç Nasıldır?

Ayak bileği kırığı sonrası kemikler büyük ölçüde kaynadıktan sonra normal hayata dönüş yavaş yavaş başlar. Normal hayata dönüş süresi kırığın tipine bağlıdır. Ayak bileği kırığı nasıl tedavi edilirse edilsin (alçı veya ameliyat), genellikle en az 4 hafta üzerine basma kısıtlanır.

Ameliyat edilen hastalarda daha erken olmak üzere, 4-6 hafta içinde ayak bileği hareketlerine başlanır ve üzerine basmaya izin verilir. Yaklaşık 3-4 ay içerisinde kişi ayak bileğini normale yakın şekilde kullanmaya başlar. Ayak bileğinin tamamen eski hissine kavuşması ise 1 yılı bulabilir.