Yüksek Tibial Osteotomi (YTO): Nedir? Kimlere Yapılır?

Yüksek tibial osteotomi (YTO), kaval kemiğinin üst kısmına düzeltme işlemi uyguladığımız cerrahi bir tedavi yöntemidir. Diz kireçlenmesi başta olmak üzere bazı diz hastalıklarında uygulanır. Diz kireçlenmesi, özellikle orta ve ileri yaşta sıklıkla görülen ve günlük yaşam kalitesini olumsuz etkileyen ortopedik bir sorundur. Diz kireçlenmesi bulunan hastalara kireçlenmenin evresine ve kişinin günlük yaşamını etkileme durumuna göre çeşitli tedaviler uygulanabilir. Özellikle dizin yalnızca iç tarafında kireçlenme varsa ve aynı zamanda bacak diziliminde bozukluk da mevcutsa, yüksek tibial osteotomi (YTO) etkili bir tedavi seçeneği olabilir.

Yüksek tibial osteotomi ameliyatında amaç, diz eklemine binen yük dağılımını değiştirerek kireçlenmiş bölgedeki yükü azaltmak, ağrıyı hafifletmektir. Bunu yaparken hastanın kendi diz eklemini de korumuş oluruz.

Yüksek Tibial Osteotomi (YTO) Nedir?

Yüksek tibial osteotomi, kaval kemiğinin (tibia) diz eklemine yakın yani üst bölümünde yapılan kemik düzeltme ameliyatıdır.

Sağlıklı bir dize binen yük, diz ekleminin iç ve dış bölümleri arasında belirli bir dengeyle dağılır. Bazı hastalarda bacak dizilimi bozulur. Bu nedenle vücut ağırlığının daha büyük bölümü dizin iç tarafına biner. Bu tarz bacak dizilim bozukluğuna genu varum adı verilir. Bacaklar karşıdan bakıldığında parantez şeklinde görülür. Bu durum dizin iç tarafına daha çok yük binmesine ve zamanla dizin iç kısmındaki kıkırdağın aşınmasıyla ağrıya neden olabilir.

Yüksek tibial osteotomi ameliyatında kaval kemiğinin üst kısmına düzeltme yapılarak bacak dizilimi değiştirilir. Böylece bacağın yük taşıma aksı düzeltilir. Aksın düzelmesiyle dizin aşınmış iç bölümüne binen yük azalarak diz eklemi içinde dengeli şekilde dağılır.

Bu işlem sırasında hastanın kendi diz eklemi korunur. Eklem içine diz protezi gibi yabancı bir implant konmamış olur.

Yüksek Tibial Osteotomi (YTO) Kimlere Yapılır?

Yüksek tibial osteotomi (YTO) ameliyatı özellikle dizin iç tarafında kireçlenme bulunan, aktif yaşamını sürdürmek isteyen hastalarda tercih edilir. YTO yapılabilmesi için hastada bunlara ek olarak genu varum denilen dizilim bozukluğu da bulunmalıdır.

Yüksek tibial osteotomi (YTO) ameliyatı için uygun hastaların başlıca özellikleri şunlardır:

• Diz ekleminin iç bölümünde artroz (kireçlenme) bulunması.
• O-bacak (parantez bacak) (genu varum) deformitesinin olması.
• Diz ekleminin dış bölümündeki ve patella arkasındaki kıkırdağın büyük ölçüde korunmuş olması.
• Kişinin günlük aktivitelerinde dizin iç tarafında ağrı hissetmesi.
• Ameliyatsız (konservatif) tedavilere rağmen şikâyetlerin geçmemesi.
• Diz hareket açıklığının yeterli seviyede olması.
• Bazı seçilmiş hastalarda çarpık bacağın kozmetik düzeltmesi amacıyla.

Yüksek tibial osteotomi (YTO) genellikle genç ve orta yaşlı, fiziksel olarak aktif hastalarda değerlendirilir. Hastanın kıkırdak durumu, bacak dizilimi, kilosu, aktivite düzeyi ve beklentileri birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Yüksek Tibial Osteotomi (YTO) Nasıl Yapılır?

Yüksek tibial osteotomi (YTO) ameliyatında hastanın bacak dizilimi ayrıntılı şekilde değerlendirilir. Ameliyat öncesinde ayakta, kalça ekleminden ayak bileğine kadar olan kısmı gören bacak uzunluk grafileri çekilir. Bu grafiler sayesinde mekanik aks ölçümleri yapılır. Bu ölçümlerle kemikte ne kadar düzeltme yapılacağına karar verilir.

Günümüzde en sık kullandığımız yöntemlerden biri medial açık kama yüksek tibial osteotomidir. Bu YTO yönteminde, kaval kemiğinin diz eklemine yakın iç tarafında kontrollü bir kemik kesisi yapılır. Kaval kemiği (tibia), önceden hesaplanan açı kadar kontrollü şekilde açılarak bacağın aksı düzeltilir. Bacağın aksı uygun hâle geldikten sonra, açıyı korumak için kaval kemiği özel plak ve vidalarla sabitlenir. Eğer kemiği belirli bir derecenin üzerinde açtıysak açılan kemik boşluğuna kemik grefti veya kemik yerine geçen materyaller yerleştirebilmekteyiz.

Ameliyat sırasında kemik kesisi ve düzeltme miktarı çekilecek skopi röntgen görüntüleri ile mutlaka kontrol edilir. Amacımız, dizin iç tarafındaki aşırı yükü azaltırken eklemin doğal hareketini ve stabilitesini korumaktır.

Yüksek Tibial Osteotomi (YTO) Riskleri

Her cerrahi işlemde olduğu gibi yüksek tibial osteotomi (YTO) ameliyatında da bazı riskleri bulunmaktadır. Bu riskler arasında enfeksiyon, damar veya sinir yaralanması, damar içinde pıhtı oluşması (tromboz), oluşan pıhtının akciğere veya başka organlara gitmesi (emboli), kemik kaynamasında gecikme, kaynamama, implant yetersizliği, implant irritasyonu ve planlanan düzeltme miktarından daha az veya daha çok düzeltme yapılması sayılabilir.

YTO sonrası bazı hastalarda ağrı tamamen ortadan kalkmayabilir veya yıllar içerisinde kireçlenme ilerlemeye devam edebilir. Bu nedenle ameliyat öncesinde hastanın doğru seçilmesi ve hastaya risklerin anlatılması gerekmektedir. Ayrıntılı planlama yapılması ve ameliyat sonrasında düzenli takip, risklerin azaltılmasına katkı sağlayacaktır.

Yüksek Tibial Osteotomi (YTO) İyileşme Süreci

Yüksek tibial osteotomi (YTO) ameliyatından sonra iyileşme süreci, kemik kaynamasına ve hastanın kas gücünü yeniden kazanmasına bağlıdır. Ameliyattan bir gün sonra hasta ayağa kaldırılır. Ameliyat sonrası erken dönemde diz hareketlerine ve kas güçlendirme egzersizlerine hemen başlanır.

Ameliyattan sonraki ilk haftalarda koltuk değneği veya yürüteç kullanılması gerekli olacaktır. Genellikle ilk 4–6 hafta ameliyat olan taraf üzerine tam yük verilmesi önerilmez. Kemik kaynaması genellikle birkaç ay içerisinde tama yakın şekilde gerçekleşir. Bu süreçte düzenli radyolojik kontroller yapılması gerekmektedir.

Günlük yaşama dönüş, hastadan hastaya değişmekle birlikte ortalama 3 ay içinde gerçekleşir. Ağır fiziksel aktiviteler ve spora dönüş daha uzun zaman alacaktır.

Yüksek tibial osteotomi (YTO) ameliyatı sonrasında uygulanan fizik tedavi programı, diz hareket açıklığının korunması ve kas gücünün yeniden kazanılması açısından önem arz etmektedir. Bu nedenle hastaların fizik tedavi programına uymaları önemle hatırlatılır.

YTO ile O-Bacak Deformitesi Arasındaki İlişki?

O-bacak deformitesi (parantez bacak), tıbbi adıyla genu varum, bacakların diz seviyesinde dışa doğru açılanmasıdır. Karşıdan bakıldığında bacaklar parantez şeklinde veya daha ileri vakalarda O şeklinde görülür. Bu hastalarda ayak bilekleri birbirine yaklaştırıldığında dizler arasında mesafe olması gerekenden fazla bulunacaktır.

O-bacak deformitesi (parantez bacak) nedeniyle vücut ağırlığının önemli bir bölümü diz ekleminin iç kısmına biner. Zaman içerisinde bu bölgedeki kıkırdaklar aşınır. Eklem aralığında daralma ve ağrı meydana gelebilir. Kıkırdak hasarı ilerledikçe bacak dizilimindeki bozukluk ve ağrı da artabilir. Bu durum zamanında düzeltilmez ise daha hızlı şekilde diz kıkırdakları bozularak tüm dizde kireçlenme meydana gelecektir. Dizin tüm bölgelerinde kireçlenme olduktan sonra YTO ameliyatı tedavide yetersiz kalacaktır.

Yüksek tibial osteotomi (YTO) ameliyatıyla bacağın mekanik aksı düzeltilerek dizin iç kısmındaki aşırı yüklenme azaltılır.

YTO ile Diz Protezi Arasındaki Fark Nedir?

Yüksek tibial osteotomi (YTO) ve diz protezi ameliyatı, diz kireçlenmesinin (gonartroz) tedavisinde kullanılabilen tedavi yöntemleridir. Yüksek tibial osteotomi (YTO) ameliyatında hastanın doğal diz eklemi korunur. Bozulmuş olan bacak aksı değiştirilerek ekleme binen yük dengelenir. Diz protezi ameliyatında ise aşınmış eklem kıkırdakları çıkarılarak bunların yerine yapay eklem yüzeyleri yerleştirilir.

Özellikle dizin iç kısmında artrozu ve varus deformitesi (parantez bacak) bulunan hastalarda tercih edilebilir. Daha ileri derecede, dizin tamamını etkileyen kireçlenmesi bulunan veya belirgin hareket kısıtlılığı gelişmiş hastalarda diz protezi daha uygun bir seçenek olabilir.

Uygun hastalarda diz protezi ihtiyacını yıllarca erteleyebilir ve hatta ortadan kaldırabilir. Yine de YTO ameliyatının her hastada protez gereksinimini tamamen ortadan kaldırmayabileceği unutulmamalıdır.