MPFL Ameliyatı: Nedir? Kimlere Yapılır? İyileşme Süreci?

MPFL ameliyatı, tekrarlayan diz kapağı çıkıklarında yaralanan bağı tendon greftiyle yeniden oluşturarak diz kapağının stabilitesini artırmayı amaçlayan cerrahi yöntemdir. Ameliyat planında bağ hasarı, kemik dizilimi ve eşlik eden kıkırdak problemleri birlikte değerlendirilir. MPFL rekonstrüksiyonu ile Fulkerson osteotomisi arasındaki farklar, uygun hasta seçimi, ameliyat sonrası yük verme, fizik tedavi ve spora dönüş süreci tedavinin temel aşamalarını oluşturur.

MPFL Ameliyatı Nedir?

MPFL, diz kapağının iç tarafında bulunan, diz kapağından uyluk kemiğine uzanan ve diz kapağının dış tarafa çıkmasını engelleyen önemli bir bağdır. MPFL, Medial Patellofemoral Ligament olarak adlandırılan bağın kısaltmasıdır.

Diz kapağı dış tarafa çıktığında MPFL bağı sıklıkla yaralanmaktadır. Diz kapağı çıkığının tekrarlamasındaki önemli nedenlerden biri, bu bağın ilk çıkıkta kopması ve sonrasında yeterli stabiliteyi sağlayamamasıdır. MPFL rekonstrüksiyonu ameliyatı, yaralanmış veya kopmuş bağın tendon grefti kullanılarak yeniden oluşturulması işlemidir.

Ameliyatta genellikle hastanın kendisinden alınan tendonlar kullanılır. Hastanın kendisinden alınan tendon, diz kapağına ve uyluk kemiğine uygun noktalardan tespit edilerek yeni bir bağ oluşturulur. Buna MPFL rekonstrüksiyonu ameliyatı denir. Bu ameliyatın amacı MPFL bağını yeniden oluşturarak diz kapağının dış tarafa çıkmasını engellemek ve diz kapağının normal hareketini korumaktır.

MPFL ameliyatı özellikle tekrarlayan diz kapağı çıkığı geçiren hastalarda uygulanır. Ancak her tekrarlayan diz kapağı çıkığı geçiren hastada tek başına MPFL rekonstrüksiyonu yeterli olmayabilir.

MPFL Ameliyatı Kimlere Yapılır?

MPFL ameliyatı sıklıkla tekrarlayan diz kapağı çıkığı geçiren hastalarda uygulanmaktadır.

MPFL Ameliyatı Özellikle Kullandığı Durumlar:

• Birden fazla kere diz kapağı çıkığı yaşanması.
• Diz kapağında sürekli çıkacakmış hissi bulunması (pozitif korkutma testi).
• Fizik tedaviye rağmen geçmeyen güvensizlik hissi.
• Spor ve günlük aktivitelerin çıkık korkusu nedeniyle kısıtlanması.
• MPFL kopmasının diz kapağı instabilitesine neden olması.

İlk kez diz kapağı çıkığı yaşayan genç yaş, aktif sporla ilgilenen hastalarda da cerrahi tedavi değerlendirilebilir. Ameliyat kararı yalnızca MR veya diğer görüntüleme sonuçlarına göre verilmez. Hastanın yaşı, beklentisi, muayene bulguları, anatomik özellikleri ve aktivite düzeyi birlikte değerlendirilmelidir.

MPFL Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci

MPFL ameliyatından sonraki iyileşme süreci uygulanan cerrahi tekniğe ve yapılan ek işlemlere göre değişir. Ameliyat sonrasında açı ayarlı dizlik kullanılması ve fizik tedavi uygulanması önemli yer tutmaktadır.

İlk haftalarda amaç şişliğin azaltılması, diz hareket açıklığının kontrollü şekilde artırılması ve üst bacak kaslarının güçlendirilmeye başlanması hedeflenir. Yalnızca MPFL rekonstrüksiyonu yapılan hastalarda, diz tam düz iken yük vermeye genellikle izin verilir. İlk iki hafta 30–60 dereceye kadar diz bükmeye izin verilir. 6. haftaya kadar diz bükme derecesi kademeli olarak artırılır. Fulkerson osteotomisi gibi kemik ameliyatlarının da uygulandığı hastalarda yük verme ve diz hareketleri daha farklı şekilde planlanabilmektedir.

Günlük yaşama dönüş genellikle birkaç hafta içerisinde kademeli olarak gerçekleşir. Koşu ve spora dönüş 6–8 haftadan önce önerilmez.

Sporcuların tam kapasite ile spora dönüşü çoğunlukla 6 ay veya daha uzun sürebilir. Bu karar yalnızca geçen süreyle ilgili değildir. Kas gücü, hareket açıklığı, denge ve fonksiyonel test sonuçlarına göre spora tam kapasite ile ne zaman dönüleceğine karar verilir.